Wigilijny barszcz na 5 sposobów – klasyka i zaskakujące twisty na świąteczny stół

Jest taki jeden moment w roku, kiedy wchodzę do kuchni i czuję ten zapach. Słodki, ziemisty, przesiąknięty majerankiem i nutą czosnku. To znak, że Święta są tuż-tuż. Wigilijny barszcz to dla mnie absolutny król stołu. Bez niego pierwsza gwiazdka mogłaby nie zaświecić.

Wiem, że w wielu domach przepis na barszcz jest świętością przekazywaną z pokolenia na pokolenie. I to jest piękne! Ale czasem warto do tej tradycji wpuścić odrobinę świeżego powietrza. Nie po to, by ją zmieniać, ale by wydobyć z niej jeszcze więcej smaku.

Dziś chcę Cię zaprosić do małej podróży przez różne oblicza tej tradycyjnej zupy. Niezależnie od tego, czy jesteś wierną fanką klasyki, czy lubisz kulinarne eksperymenty – znajdziesz tu wersję, która skradnie serce Twoim gościom. Szanujemy tradycję, ale bawimy się smakami!

Fundament smaku, czyli z czego powstaje idealny barszcz?

Zanim zaczniemy szaleć z dodatkami, ustalmy bazę. Dobry barszcz czerwony na Wigilię (taki, który jest "postny", czyli bezmięsny) opiera się na trzech filarach:
    1. Dobre buraki: muszą być słodkie, twarde i ciemne.
    2. Kwas: to on daje ten charakterystyczny pazur i strzeże pięknego koloru. Najlepszy jest domowy zakwas z buraków, ale dobry ocet jabłkowy lub sok z cytryny też świetnie dadzą radę.
    3. Wywar: mocny, esencjonalny wywar warzywny (często z dodatkiem suszonych grzybów i śliwek wędzonych). To w nim kąpią się potem buraki.
Do tego obowiązkowa "wielka czwórka" przypraw - liść laurowy, ziele angielskie, czosnek (dużo!) i roztarty w dłoniach majeranek.

A teraz... czas na konkrety. Oto 5 wcieleń barszczu.

1. Klasyczny, klarowny barszcz do picia (elegancja w filiżance)

To wersja dla purystów. Czysta esencja smaku, bez żadnych "przeszkadzajek" pływających w środku. Taki klarowny barszcz do picia podajemy w pięknych filiżankach lub bulionówkach, zazwyczaj w towarzystwie kruchych pasztecików z kapustą i grzybami.

Sekretem jest tutaj idealne odcedzenie wywaru. Po ugotowaniu buraków i warzyw, przelewamy zupę przez gęste sito (lub gazę). Taki barszcz lśni na stole jak rubin. Jest lekki, elegancki i idealnie zaostrza apetyt przed pierogami.

• Dla kogo: dla tradycjonalistów i minimalistów.
• Twój Tip: aby barszcz był idealnie przejrzysty, nigdy nie doprowadzaj go do wrzenia po dodaniu zakwasu!

2. Barszcz z uszkami – klasyka z leśnym twistem

To chyba najpopularniejszy przepis na barszcz wigilijny w Polsce. Pływające w czerwonej toni małe uszka z grzybami to widok, na który czekamy cały rok. Ale kto powiedział, że farsz do uszek musi być nudny?

Zrób klasyczne ciasto, ale do farszu grzybowego dodaj... drobno posiekaną suszoną śliwkę. Nada ona uszkom niesamowitej głębi i delikatnej słodyczy, która świetnie koresponduje z kwaśnym barszczem. Jeśli chcesz zaszaleć bardziej, skrop gotowe uszka na talerzu kropelką dobrej jakości oleju truflowego. 

• Dla kogo: dla tych, którzy kochają "babcine smaki", ale chcą dodać im nowoczesnego sznytu.
• Twój Tip: uszka gotuj w osolonej wodzie, a nie w barszczu - dzięki temu zupa nie zmętnieje od mąki.

3. Barszcz z pieczonych buraków (głębia smaku)

Jeśli uważasz, że zwykły barszcz bywa czasem zbyt "wodnisty", ta wersja zmieni Twoje życie. Zanim wrzucisz buraki do garnka, zawiń je w folię i upiecz w piekarniku do miękkości (ok. godzinę).

Barszcz z pieczonych buraków ma zupełnie inny wymiar smaku. Pieczenie karmelizuje cukry zawarte w warzywach, dzięki czemu zupa jest naturalnie słodsza, bardziej esencjonalna i ma intensywniejszy, niemal bordowy kolor. Potem wystarczy zalać starte pieczone buraki gorącym bulionem i zakwasem, i odstawić na noc.

• Dla kogo: dla poszukiwaczy smaku "umami" i osób, które lubią gęste aromaty.
• Twój Tip: buraki piecz w skórkach - obierz je dopiero po upieczeniu, smak zostanie w środku!

4. Sycący barszcz z fasolą i warzywami (wersja "na bogato")

W niektórych regionach Polski (i nie tylko) barszcz na Święta nie jest tylko napojem, ale pełnoprawnym daniem "do miski". To świetna opcja, jeśli Wigilia w Twoim domu jest długa, a goście szybko robią się głodni.

Do klarownego wywaru dodajemy ugotowaną do miękkości białą fasolę (najlepiej odmianę "Piękny Jaś") oraz pokrojone w kostkę lub słupki warzywa z wywaru (marchewkę, pietruszkę). Taki wegetariański barszcz wigilijny jest bardzo sycący i pięknie wygląda na talerzu.

• Dla kogo: dla wegan (świetne źródło białka!) i tych, którzy wolą konkretne zupy zamiast "picia barszczu".
• Twój Tip: fasolę ugotuj osobno i przepłucz przed dodaniem do barszczu, żeby nie zabrudziła klarownego koloru zupy.

5. Korzenny barszcz z nutą pomarańczy (świąteczne ciepło)

A gdyby tak potraktować barszcz trochę jak... grzane wino? Ta wersja jest idealna na późny wieczór wigilijny, kiedy prezenty są już rozpakowane, a my siedzimy przy choince i rozmawiamy.

Do gotującego się wywaru wrzuć laskę cynamonu, 3-4 goździki, gwiazdkę anyżu i kawałek skórki z pomarańczy (bez białej błonki!). Przepis na barszcz czerwony w tej wersji jest niezwykle aromatyczny, rozgrzewający i cudownie pachnie Bożym Narodzeniem.

• Dla kogo: dla zmarzluchów i tych, którzy lubią łączyć smaki wytrawne z korzennymi.
• Twój Tip: uważaj z goździkami - są bardzo intensywne. 3-4 sztuki na duży garnek w zupełności wystarczą.

Kilka praktycznych wskazówek przed Wigilią

Na koniec garść porad, żebyś nie musiała stresować się w ostatniej chwili:

• Barszcz lubi czas: najlepszy barszcz to taki, który "przegryzł się" przez noc. Zrób go dzień przed Wigilią.
• Utrwalanie koloru: jeśli nie używasz zakwasu, koniecznie zakwaś wywar (octem lub cytryną) zaraz po tym, jak buraki puszczą kolor, a jeszcze zanim zmiękną.
• Mrożenie: czysty barszcz (baza) świetnie się mrozi. Możesz go przygotować nawet dwa tygodnie wcześniej!

Barszcz wigilijny ma wiele twarzy i to od Ciebie zależy, którą z nich zaprosisz w tym roku do stołu. Może zostaniesz przy klasyce, a może skusisz się na wersję pieczoną? Najważniejsze, żeby smakował Tobie i Twoim bliskim.

Jeśli szukasz więcej świątecznych inspiracji i sprawdzonych przepisów, które nie wymagają stania w kuchni przez trzy dni - zajrzyj do mojego e-booka "50 świątecznych przepisów do air fryera". Znajdziesz tam mnóstwo prostych, pysznych pomysłów na spokojne, rodzinne Święta!